Stefan Szuman – droga życia i dzieło (Maria Kielar-Turska); Przedmowa (Maria Kielar-Turska); Podziękowania; Osobowość i charakter. CZĘŚĆ I. Wprowadzenie; CZĘŚĆ I Wprowadzenie; 1. O miejscu charakterologii wśród innych nauk; 2. O wyrastaniu człowieka ponad przyrodę; Psychika człowieka a psychika zwierząt; Sytuacja człowieka w świecie; Dążenia i ograniczenia człowieka w ponadbiologicznej rzeczywistości; 3. Podstawowe pojęcia i główne zadania charakterologii; Podstawowe pojęcia charakterologii; Działy, rodzaje i zadania charakterologii; CZĘŚĆ II. Natura człowieka; 1. Konstytucja cielesna a osobowość i indywidualność; Dziedziczenie cech psychicznych; Dyspozycje psychiczne a konstytucja cielesna; Zależność konstytucji cielesnej oraz indywidualnej psychiki od hormonalnego ustroju organizmu; Zagadnienie istoty związku między ciałem i duszą; 2. Usposobienie – temperament; Poczucia i nastroje pierwotne; Wzruszenia i nastroje; Tradycyjna nauka o czterech temperamentach; Budowa temperamentu (usposobienia); Cechy energetyczne i dynamiczne temperamentu; Cechy jakościowe uczuciowości i wzruszeniowość uczuciowa (usposobienia); Konkretyzacje temperamentu (usposobienia); Zewnętrzne bezpośrednie manifestacje temperamentu i usposobienia i ich bezpośredni wyraz; Cechy temperamentu i usposobienia jako uzdolnienia; 3. Wrodzona umysłowość oraz wrodzone zdolności kognitywno-adaptacyjne; Typologia energetyki i dynamiki (temperament umysłowości); Poszczególne cechy umysłowości indywidualnie w różnym stopniu i w różnej jakości przyrodzone; Wrodzona umysłowość jako uzdolnienie; 4. Pierwotne i wrodzone potrzeby i skłonności oraz wrodzona wolicjonalność; Natura pierwotnych wrodzonych potrzeb, dążeń i skłonności i charakter wrodzonej popędliwości; Rodzaje pierwotnych i podstawowych, wrodzonych potrzeb i skłonności; Potrzeby, dążenia i skłonności wrodzone jako zdolności; Wrodzona wolicjonalność natury; CZĘŚĆ III. Osobowość człowieka; 1. O sposobie bycia różnych ludzi; Wyodrębnienie „sposobu bycia” wśród innych form „zachowania się”; Typologia sposobów bycia; 2. Osobowość biernie przez doświadczenie i środowisko kształtowana; Samoczynne skierowanie się wrodzonych funkcji przeżyciowych, kognitywnych, adaptacyjnych i dążeniowych na określone przedmioty doświadczenia; Biernie nabyte nawyki, przyzwyczajenia, przywiązania, sprawności i umiejętności; Kształtowanie się samoświadomości jaźni; 3. Osobowość kierująca się motywami i kształtująca się przez swe świadome i intencjonalne czyny; Istota aktywności intencjonalnej i zamierzonej; Hedonistyczne motywy postępowania; Subiektywne i obiektywne motywy postępowania; Egoistyczne motywy postępowania; Altruistyczne motywy postępowania; 4. O roli namiętności i entuzjazmów w życiu osobowości; Namiętność; Namiętności; Entuzjazmy; 5. O kształtowaniu się poglądów, zapatrywań i przekonań, którymi się kieruje osobowość; Pojęcia, poglądy, przekonania jako cechy osobowości; Stałość i zmienność poglądów i przekonań; Źródła naszych pojęć, poglądów i przekonań; Indywidualna asymilacja i przeróbka istniejących poglądów; Funkcja pojęć, poglądów i przekonań; 6. O sposobach urzeczywistniania zamierzeń przez świadomą celów i środków osobowość. Indywidualne taktyki postępowania; Funkcja i ocena zaradności; Źródła i indywidualna technika zaradności; Taktyki niedozwolone i szkodliwe; 7. Ideały osobowości i osobowość idealna; Rozwój ideałów w poszczególnych okresach życia; Ideały marzeniowe a ideały jako normy; Główne kategorie ideałów; Typologia idealizmu; CZĘŚĆ IV. Charakter człowieka; 1. Ograniczenia osobowości; Niedostatki i ograniczenia osobiste; Niedostatki i ograniczenia ogólnoludzkie; Byt. Istnienie. Świat. Dusza. Bóg; Zasadnicze rozczarowania i upadki osobowości; Zasadnicze formy potwierdzenia życia; 2. Kształtowanie się woli i zapanowanie nad sobą. Nad-ja, sumienie, jaźń moralna; O wysiłku woli; O panowaniu nad sobą; Typologia woli; Geneza nad-ja osobowości; Sumienie; 3. Sprzeczno-skłonnościowa, rozdwojona natura człowieka; 4. O cnotach i niecnotach charakteru; Cnota umiaru i niecnota zachłanności; Cnota męstwa i hartu i niecnota tchórzostwa i niewytrzymałości; Cnota wiary i niecnota bezbożności; Cnota rzetelności i niecnota zakłamania; Cnota miłości i sprawiedliwości i niecnota sobkostwa i bezwzględności; Cnota uduchowienia i wzniosłości oraz niecnota niskości i podłości; 5. Osobowość a społeczeństwo, społeczeństwo a charaktery. Społecznie utylitarne obowiązki i cnoty człowieka; Zależność osobowości od środowiska społecznego; Obowiązki jednostki wobec społeczeństwa i państwa – cnoty obywatelskie; Warunki rozwoju osobowości w ramach społeczeństwa; Ustrój narodów i ludzkości a powołanie i pomyślny rozwój osobowości człowieczej; Kształtowanie się elity społeczeństwa a zagadnienie osobowości; 6. Ostateczne cele rozwoju człowieka jako osobowości i charakteru; CZĘŚĆ V. Dynamika i struktura osobowości i charakteru; 1. Stałość i zmienność osobowości; Osobowość w czasie; Zmienność przeistaczająca; Rozwojowa zmienność - stałość i niestałość charakteru.

Publikacja dofinansowana przez Instytut Pschologii Polskiej Akademii Nauk.