Zawiera: Wstęp. Wprowadzenie. I. Rozwiązania metodologiczne przyjęte w badaniach. 1. Przedmiot i cel badań. 2. Problemy badawcze. 3. Metody, techniki i narzędzia badawcze. 4. Organizacja i przebieg badań. 5. Teren badań. 6. Narzędzia badawcze. II. Charakterystyka przestępczości nieletnich. 1. Nieletni w polskim prawie karnym. 2. Przestępstwo, czyn zabroniony, czyn karalny. 3. Przestępczość nieletnich. 4. Polityka sądów wobec nieletnich w związku z demoralizacją i czynami karalnymi. 4.1. Polityka sądów wobec nieletnich w związku z demoralizacją. 4.2. Polityka sądów wobec nieletnich w związku z czynami karalnymi. 4.3. Wyniki oraz wnioski z badań nad skutecznością środków penalnych z terenu Katowic i Poznania w latach 1970-1971. III. Możliwe warianty odpowiedzialności karnej młodocianych i nieletnich w Polsce. 1. Odpowiedzialność karna młodocianych i nieletnich. 2. Środki zapobiegania i zwalczania demoralizacji i przestępczości nieletnich. 3. Zakłady poprawcze jako zaostrzona forma resocjalizacji nieletnich. 4. Kurator sądowy jako forma opieki nad nieletnimi. IV. Uwarunkowania przestępczości nieletnich. 1. Determinanty i uwarunkowania czynów karalnych popełnianych przez nieletnich w Polsce. 2. Uwarunkowania społeczno-gospodarcze popełniania czynów karalnych przez osoby nieletnie. 3. Wpływ środowiska rodzinnego na przestępczość młodocianych i nieletnich. 4. Wpływ środowiska szkolnego na przestępczość młodocianych i nieletnich. 5. Wpływ środowiska rówieśniczego na przestępczość młodocianych i nieletnich. 6. Przejawy niedostosowania społecznego nieletnich. 7. Profilaktyka przestępczości nieletnich. V. Analiza i interpretacja jakościowa i ilościowa wyników badań własnych. 1. Wyniki badań na podstawie akt osobowych osób nieletnich, kwestionariuszy wywiadów, danych z Ministerstwa Sprawiedliwości oraz sądów województwa śląskiego. 1.1. Opis wyników badań na podstawie akt osobowych osób nieletnich z zakładu poprawczego w Zawierciu. 1.2. Opis wyników badań na podstawie akt osobowych osób nieletnich z zakładu poprawczego w Pszczynie. 2. Odpowiedzi na podstawie kwestionariusza wywiadu z dyrektorem zakładu poprawczego w Zawierciu i Pszczynie. 3. Odpowiedzi według kwestionariusza wywiadu z wychowawcą zakładu poprawczego w Pszczynie i Zawierciu. 4. Analiza odpowiedzi na podstawie kwestionariusza wywiadu z sędziami orzekającymi w sprawach dla nieletnich (na podstawie 10 wywiadów w środowisku sędziowskim). 5. Analiza indywidualna przypadków. 6. Wyniki badań własnych na podstawie danych z Ministerstwa Sprawiedliwości oraz badań z okresu transformacji ustrojowej. 7. Wyniki badań własnych na podstawie danych z sądów rejonowych z województwa śląskiego. 8. Podsumowanie i wnioski. Streszczenie. Summary. Bibliografia. Wykaz skrótów.